Die lering oor die mindere owerhede

Wanneer ʼn staat (via die regerende party) burgers se God-gegewe regte en vryhede aanval, kan iets gedoen word? Om meer spesifiek te wees, as menslike gesag die wette en bevele van God direk weerspreek, moet burgers van ʼn land sulke tiranniese misbruik van gesag vir soetkoek opvreet? In die konteks van burgerlike/siviele regering, wat is die lering oor die mindere owerhede, en wat is interposisie (of tussenkoms)? Dalk moet jy in die gaping staan in ʼn tyd van krisis.

Menslike gesag is altyd gedelegeerde gesag

God is die koning in die universele/ewige koninkryk. God het die mensdom geroep om te werk, die huwelik ingestel, nasies gemaak, menslike regerings ingestel—en sedert Pinkster is Christus besig om sy Kerk te bou. Aan elk van hierdie instellings het God gesag gedelegeer in eie sfeer (of: ‘realm’). God se gesag is onbeperk en absoluut, maar die gesag van menslike instellings is altyd beperk, altyd gedelegeerde gesag en nooit outonoom nie.

Die beginsel

Waar gedelegeerde gesag ook al uitgevoer word—byvoorbeeld die huwelik, die regering of gesinslewe—God se wette troef altyd menslike wette (vgl. Trewhella 2012:xi). “Ongehoorsaamheid aan ʼn hoër gesag blyk geregverdig te wees as hierdie gesag vereis dat ʼn gelowige die wette van God moet verontagsaam” (Ryrie 1970:159, eie vertaling). Cone (2016:177; eie vertaling) som die basiese beginsel op as die gewilligheid “om menslike gesag ongehoorsaam te wees indien dit God se geopenbaarde instruksies direk weerspreek.” Ongehoorsaamheid kan ontstaan wanneer God ons beveel om iets te doen maar die menslike gesag (soos ʼn regering) belet jou om dit te doen—of andersom: wanneer ʼn menslike gesag jou beveel om iets te doen wat God verbied. Menslike wette wat God se wette direk weerspreek moet nie gehoorsaam word nie; as dit gehoorsaam word bring dit selfs oneer aan God. Byvoorbeeld: God sê jy mag nie steel nie. Verbeel jou egter ʼn regering proklameer ʼn wet wat diefstal toelaat, dan mag jy so ʼn wet ongehoorsaam wees want dit is direk teen God se wet. Natuurlik sal so ʼn regering nie woorde gebruik soos “jy mag maar steel nie”, maar hulle sal dit eerder bewoord as “vervreemding sonder vergoeding” of iets dergeliks, alles in ʼn poging om hulle wetteloosheid te verbloem. Maar God laat Hom nie bespot nie.

Die basiese beginsel kan toegepas word in elke area van menslike lewe waar God gedelegeerde gesag aan menslike instellings gegee het. Wat burgerlike of siviele gesag betref, merk Cone (2016:178) die volgende op: (1) Daar is ʼn prioriteit om eer en gehoorsaamheid te betoon, en God kom altyd eerste; (2) Daar kan gevalle wees waar die regering ʼn opdrag gee wat téén die Bybelse mandate indruis, en in sulke gevalle het gelowiges die verantwoordelikheid om God te gehoorsaam; en (3) Bybelse voorbeelde wat gevalle van burgerlike ongehoorsaamheid regverdig, wys ook uit dat gelowiges die gevolge van burgerlike ongehoorsaamheid moet aanvaar en dit in vrede tegemoet moet gaan.

Soos wat die skrywers van die Magdeburg Belydenis illustreer, as ʼn vader van ʼn huishouding sy vrou en dogters opdrag gee om hulle as prostitute te gaan verkoop, dan moet hierdie vrou en dogters baie duidelik hierdie opdrag ongehoorsaam wees. Hierdie vreeslike voorbeeld van die misbruik van menslike gesag kom uit die gesinslewe, maar dieselfde beginsel kan ook in die sfeer van menslike regerings toegepas word—en dít is juis waaroor die Magdeburg Belydenis gaan.

Magdeburg Belydenis

Op 15 Mei 1548 het keiser Charles V, ʼn sogenaamde heilige Romeinse keiser, sy Augsburg Interim dekreet uitgevaardig. Hierdie wet het Christene teruggedwing onder tradisionele Rooms-Katolieke oortuigings, praktyke en reëls. Een klein stadjie in Duitsland, Magdeburg, het geweier om hulle aan hierdie besluit van die keiser te onderwerp. Terwyl die spanning toegeneem het, het Lutherse (sowel as Broeders/Brethren) leiers ʼn verdediging van hul posisie geskryf. Die resultaat is die Magdeburg Belydenis wat op 13 April 1550 gepubliseer is. Hierdie dokument gee ʼn uiteensetting van die Bybelse leerstelling van die mindere howe. ʼn Kort rukkie later het die keiser die stadjie Magdeburg vir 13 maande laat beleër.

Die leer oor die mindere owerhede

Met erkenning aan Trewhella (2013:105), en in die konteks van burgerlike/siviele regering, kan die leer oor die mindere owerhede as volg omskryf word: “As ʼn hoër menslike gesag wette maak wat strydig met God se wette en bevele is, dan het die mindere of laer rang burgerlike owerhede die reg en die plig om nie hierdie hoër gesag te gehoorsaam nie. Indien nodig, het die mindere owerhede selfs die reg en verpligting om die hoër gesag aktief teen te staan.” As die mindere owerhede dit doen, sou hulle tussenbeide tree, oftewel interposisie vind plaas. Interposisie of tussenkoms is ʼn “roeping van God wat veroorsaak dat ʼn mens in die gaping gaan staan—om jouself gewillig tussen die onderdrukker en sy voorgenome slagoffer te plaas” (Trewhella 2013:105; eie vertaling). Sulke dade van tussenkoms is ter verdediging van God se wette en opdragte (vgl. Trewhella 2013:105).

Alhoewel dit nie ʼn voorbeeld in die sfeer van burgerlike regering is nie, onthou wat Sifra en Pua gedoen het toe Farao hulle beveel het om babaseuntjies dood te maak (vgl. Eks 1:15-16). Wie gaan in die gaping staan—hul posisioneer tussen die bose koning en weerlose babaseuntjies? “Maar die vroedvroue het God gevrees en nie gedoen soos die koning van Egipte aan hulle gesê het nie, maar die seuntjies laat lewe” (Eks 1:17). God het Sifra en Pua geseën (vgl. Eks 1:20-21). Die wyse manne uit die Ooste het iets soortgelyks gedoen deur Herodus ongehoorsaam te wees—en is hulle nie ook deur God geseën nie (vgl. Mat 2:1-12)?

Volgens Trewhella (2013:106; my parafrasering) het mindere owerhede drie pligte: Eerstens, hulle moet daardie wette van die hoër gesag wat direk teen God se wette is, weerstaan. Tweedens, hulle moet die persoon, vryheid en eiendom van diegene wat onder hulle jurisdiksie is beskerm teen enige optrede van die hoër gesag wat God se wette oortree. Derdens, hulle moet wette of bevele wat deur die hoër gesag uitgevaardig is, wat die grondwet (beter gesel: God se wette) oortree, nie implementeer nie en, indien nodig, dit teë staan​​. Wanneer ʼn mindere owerheid namens die mense in sy jurisdiksie standpunt inneem vír God se wette en bevele, dan moet die mense hom/haar ondersteun

Slotopmerkings

Gelowiges moet heiligmaking nastreef (vgl. 1 Tess 4:3; 1 Pet 1:15). Alle aspekte van die gelowige se lewe word positief beïnvloed deur toenemende heiligmaking, om te groei in die genade en kennis van ons Here en Verlosser, Jesus Christus (cf. Scholtz 2020:219). Wat die Kerk betref, sy moet God verheerlik, mede-gelowiges opbou vir hulle dienswerk, en dissipels maak. Maar om dissipels te maak, waarsku Cone (2016:179), is nie dieselfde as om ʼn teokratiese koninkryk op te rig nie. “Jesus se koninkryk sal kom—maar Hy sal dit oprig en vestig, nie ons nie, en volgens God se tydsberekening, nie as gevolg van politieke bedrywighede nie”—en hierby voeg Cone (2016:179; eie vertaling) dat “histories, wanneer godsdiens gefokus het om politiese mag te verkry om sodoende massas mense tot bekering te dwing, was die eindresultaat tipies verskriklik.” Christene moet God altyd gehoorsaam wees, en ook die gedelegeerde gesag wat God aan verskeie instellings gegee het. Maar indien die menslike gesag direk teen God se wette en bevele indruis, dan—en alleen dan—kan ongehoorsaamheid aan die menslike gesag Bybels geregverdig word.

 

Bronne

Cone, C., 2016, Applied Biblical Worldview: Essays on Christian Ethics, Exegetica Publishing, Forth Worth.

Ryrie, C.C., 1970, ‘The Christian and Civil Disobedience’, Bibliotheca Sacra 127(506):153-162.

Scholtz, J.J., 2020, Die komende Koning en sy Messiaanse koninkryk, FaithEquip, Mosselbaai. https://faithequip.co.za/boeke/

The Magdeburg Confession: 13th of April 1550 AD. Translated by Matthew Colvin, Introduction by George Grant. Copyright: Matthew Trewhella. 2012.

Trewhella, M., 2013, The Doctrine of the Lesser Magistrates, Independent Publishing Platform, South Caroline.

Foto se kopiereg behoort aan Unseen Histories by Unsplash. Gebruik met toestemming.